أحمد بن محمد علي بن محمد باقر الوحيد البهبهاني ( آل آقا )
704
مرآت الاحوال ، جهان نما ، سفرنامه ( فارسى )
فصل 11 : احوال پاپا و ملك او و از آن جمله پادشاه روم قديم است . طول ملكش يكصد و بيست ، و عرضش يكصد كروه ، و پايتخت آن شهر قديم روم است كه در السن به « روم كهنه » مشهور است ، و در ايّام سلف دار الخلافهء همهء سلاطين روم بوده ، و حاكم آنجا را « پاپا » به دو « پاء » فارسى مىنامند ، و در سابق زمان چنان كه خليفهء بغداد همهء پادشاهان اسلام را سند خلافت و حكومت مىداده است . همچنين « پاپا » كه مدّعى خلافت عيسى - عليه السلام - است به همهء پادشاهان فرنگ - كه عيسوىاند - سند خلافت مىداد و باج و خراج بابت دين از پادشاهان فرنگ مىگرفت ، و در هنگامى كه يكى از پادشاهان فرنگ قريب به مردن مىشد « پاپا » را به اميد نجات اخروى و آنكه از دعاى او به بهشت برود يك دو صوبه و بلوك از ملك خود به طريق نياز مىداد ، و از اين جهت ملك بسيار ، و صوبهجات بىشمار در تصرّف پاپا درآمد ، و « پادريان » كه عبارت از مردم فقها و متشرّعان دين عيسوى و داير و ساير در امور سلاطين فرنگ بودند به هر گروهى از نصارى رسانيدند ، و مشهور نمودند كه « پاپا » نايب خداست ، پس هركه را او به گناه مىگيرد در عاقبت معذّب خواهد شد ، و هركه را او معاف كند به بهشت خواهد رفت ، پس شما مردم ! اگر پادشاه خود را در هر عملى كه خلاف مرضى « پاپا » باشد شريك شويد به دعاى بد همه به دوزخ خواهيد رفت . پس رعيّت هر پادشاهى را اينچنين ترسانيده بودند كه هروقتى كه